1. Tổng quan
Bài viết hướng dẫn biến động của Tài khoản 421 – Thặng dư (thâm hụt) lũy kế được lấy số liệu từ đâu, phát sinh tăng/giảm và các nghiệp vụ kế toán liên quan như: chuyển đổi tài khoản nguồn vốn, kết chuyển kết quả hoạt động năm, khấu hao TSCĐ, trích lập quỹ, chuyển kinh phí sang năm sau, cải cách tiền lương và bù đắp thâm hụt. Qua đó giúp đơn vị hiểu rõ bản chất, căn cứ và cách hạch toán để xác định đúng số dư cuối kỳ của TK 421.
2. Các tài khoản được chuyển đổi số dư sang tài khoản 421 theo phụ lục VI Thông tư 24/2024/TT-BTC
Năm 2025 khi chuyển đổi từ Thông tư 107/2017/TT-BTC, một số tài khoản được chuyển đổi sang tài khoản 421 gồm các tài khoản phản ánh giá trị còn lại của tài sản :
TK 3661 – 3664 : Nguồn kinh phí nhận trước chưa ghi thu
TK 43142 : Quỹ phát triển hoạt động SN đã hình thành TSCĐ
3. Các nghiệp vụ phát sinh làm tăng, giảm TK 421
3.1 Kết chuyển từ TK 911 – Kết quả hoạt động trong năm
Để xác định kết quả hoạt động trong năm thì anh /chị cần thực hiện xác định kết quả hoạt động để xác định thặng dư thâm hụt.
Doanh thu chi phí kết chuyển sang 911 và từ 911 sẽ kết chuyển sang 421
Nếu doanh thu > chi phí : thặng dư kết chuyển Nợ TK 911/ Có 421
Nếu doanh thu < chi phí : thâm hụt kết chuyển Nợ 421/ Có TK 911
3.2 Kết chuyển khấu hao TSCĐ vào quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp
Đối với số khấu hao TSCĐ trong kỳ phải bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp theo quy định của cơ chế tài chính, đơn vị thực hiện kết chuyển:
Nợ TK 421- Thặng dư ( thâm hụt) lũy kế
Có TK 4311
3.3 Trích lập các quỹ ( Quỹ PTHĐSN, quỹ khác ) không bao gồm quỹ phúc lợi, khen thưởng,bổ sung thu nhập …..
Căn cứ số liệu trên Bảng xác định chênh lệch thu, chi từ kinh phí được giao tự chủ (Sổ S90-H) và cơ chế tài chính áp dụng, đơn vị thực hiện phân phối chênh lệch thu, chi để trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và các quỹ khác thuộc đơn vị (nếu có).
Nợ TK 421- Thặng dư ( thâm hụt) lũy kế
Có TK 431
Lưu ý: Thặng dư trên TK 421 không phải là căn cứ trực tiếp để phân phối hoặc trích lập quỹ. Đơn vị phải xác định chính xác chênh lệch thu, chi theo Sổ S90-H và cơ chế tài chính hiện hành. Các khoản phân phối có bản chất là chi phí hoặc khoản phải trả phải được hạch toán theo tài khoản tương ứng, không hạch toán giảm trực tiếp TK 421.
3.4 Chuyển kinh phí chưa sử dụng sang năm sau
Đối với kinh phí đơn vị đã nhận và hạch toán doanh thu nhưng chưa sử dụng, được phép chuyển sang năm sau theo quy định, đơn vị thực hiện kết chuyển từ TK 421 sang TK 468 để tiếp tục theo dõi:
Nợ TK 421- Thặng dư ( thâm hụt) lũy kế
Có TK 468
3.5 Trích cải cách tiền lương
- Đối với khoản kinh phí cải cách tiền lương được trích lập và chuyển sang năm sau theo quy định, đơn vị thực hiện kết chuyển:
Nợ TK 421/Có TK 4681
- Khi sử dụng kinh phí cải cách tiền lương năm trước mang sang để chi trả tiền lương, đơn vị thực hiện hạch toán chi phí tiền lương theo quy định, đồng thời thực hiện bút toán bù nguồn:
Nợ TK 4681/Có TK 421
Lưu ý: Việc trích lập và sử dụng kinh phí cải cách tiền lương phải căn cứ nguồn kinh phí, cơ chế tài chính và quy định áp dụng đối với đơn vị.
3.6 Bù đắp thâm hụt từ quỹ, kinh phí năm trước mang sang
Khi sử dụng kinh phí năm trước mang sang để chi hay mua sắm TSCĐ, thanh toán khối lượng hoàn thành đầu tư xây dựng, trả nợ vốn vay đầu tư hạch toán
Nợ các TK 431,468
Có TK 421
3.7 Kết chuyển khi dùng quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp khi mua sắm TSCĐ
Nợ các TK 431,468/Có TK 421
4. Số dư cuối kỳ tài khoản 421
Theo quy định tại Thông tư 24/2024/TT-BTC, số dư TK 421 được xác định sau khi đơn vị đã thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ kết chuyển, phân phối và xử lý thặng dư, thâm hụt theo quy định.
Số dư Có cuối kỳ TK 421 phản ánh khoản thặng dư lũy kế không được phân phối, bao gồm:
-
Giá trị còn lại của TSCĐ được hình thành từ các nguồn kinh phí đã ghi nhận doanh thu nhưng chưa phát sinh chi phí tương ứng.
-
Giá trị khối lượng đầu tư xây dựng đã thanh toán.
-
Các khoản thặng dư không được phân phối khác (nếu có).
Số dư Nợ cuối kỳ TK 421 phản ánh số thâm hụt lũy kế chưa được xử lý.
